Milyarlarca yıl öncesine uzanan bir kozmik gizem: Jüpiter'in yolculuğu

Milyarlarca yıl öncesine uzanan bir kozmik gizem: Jüpiter'in yolculuğu

Jüpiter'in en büyük özelliği sadece Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni olması değil. Kendisi aynı zamanda var olduğumuz yıldız sisteminin bir nevi "admini", yani yöneticisi.

 

Neden derseniz, ilk olarak Haziran 2017'de yayımlanan bir araştırmaya değinmek faydalı olur. Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı ve Münster Üniversitesi tarafından yapılan araştırma, Jüpiter'in antik zamanlarda Güneş Sistemi'ni "ikiye böldüğünü" ortaya çıkardı. Ayrıca, gaz devinin yıldız sistemimizdeki en yaşlı gezegen olduğu anlaşıldı. Nasıl mı?

Gezegenlerin oluşumunda rol alan radyoaktif izotopların izleri incelendiğinde, Güneş Sistemi'nin iki farklı evrim basamağından geçtiğine işaret eden bulgular elde edildi. Güneş Sistemi'nin karbonsuz ve karbonlu materyalleri çektiği ilk 3 milyon yılı kapsayan bu süreçte, Jüpiter'in kütlesi Dünya'nın 20 katına erişmişti bile. Jüpiter o kadar hızlı büyüdü ki, 50 Dünya kütlesine eriştiğinde Güneş Sistemini iç ve dış kısım olarak ikiye böldü ve ortaya yerleşti.

 

Jüpiter'in anormal boyutu ve muntazam konumu hakkında yeni araştırma, gaz devinin aslında "göçebe olduğunu" ortaya çıkardı. Mevcut astronomik modellere göre, gaz devleri yıldız sistemlerinin uzak köşelerinde oluşuyor, daha sonra iç kısımlara hareket ediyorlar. Birçoğu, yıldızlarına çok yakın bir yörüngede yer alıyor. Jüpiter için durum biraz farklı: Güneş Sistemi'ndeki kendisi dışındaki tüm gezegenlerin toplamından iki kat daha büyük olan Jüpiter, Güneş'ten 778,5 milyon kilometre mesafede yer alıyor (Güneş-Dünya mesafesi yaklaşık 150 milyon kilometre. Bu da bir 'astronomik birim' yani 1 AU demek).

 

Jüpiter'in renkli bulut kuşaklarına ait bir manzara. [NASA Juno/JPL-Caltech]

 

İpucunu Truva verdi

Yeni simülasyonlar, Jüpiter'in mevcut konumundan dört kat daha uzak bir mesafede oluştuğunu gösterdi. Bir zamanlar Uranüs'ten biraz daha yakın mesafede dururken, yavaşça içeriye doğru süzüldü. 700,000 yıl süren yolculuğunun ardından, bugünkü konumune geldi.

 

Jüpiter'in göçüne ait geçmişi ortaya çıkaran, "Truva asteroidleri" oldu. Bu asteroidler Jüpiter'in yörüngesini paylaşan, bir kısmı onun önünde bir kısmı da uzaklarda seyreden göktaşlarını temsil ediyor. Dikkat çeken nokta, Jüpiter'in önünde yer alan grup, arkasından seyreden gruna oranla %50 daha fazla asteroide sahip.

 

Lund Üniversitesi tarafından hazırlanan simülasyonlar, Truva asteroidlerinin dağılımındaki tuhaflığın sebebini ortaya çıkardı. Jüpiter hayatına 4.5 milyar yıl önce Güneş'ten 18 AU mesafede bir gezegen çekirdeği olarak başladı. 2-3 milyon yıl içinde, içerilere doğru hareket etmeye başladı ve söz konusu mesafe 5.2 AU olarak yenilendi. Yolculuk ise 700,000 yıl sürdü.

 

Jüpiter yolculuğu esnasında giderek artan kütlesi ile doğru orantılı çekim kuvveti ile ortalığı da birbirine kattı. En başta bahsettiğimiz senaryoya uygun olarak gezegelerin yerini çekim kuvveti ile belirlemiş olması muhtemel. Aynı zamanda, Truva asteroidlerini de etrafına sardı.

 

trojans animated

Jüpiter ve Truva asteroidlerinin hareketi. [Astronomical Institute of CAS/Petr Scheirich]

 

2021'de yeni bir yolculuk başlayacak

Yeni simülasyonlar sayesinde Jüpiter'in nerede doğduğu sorusuna nihayet bir cevap alınmış gibi görünüyor. Gaz devlerinin neden yıldızlara yakın oluşamadığını da merak ediyorsanız ekleyelim: Yıldızın çok yüksek çekim kuvveti, müthiş sıcaklık yayan yıldız radyasyonu ve kozmik fırtınalar gaz devlerinin gezegen boyutuna indirgenmesine izin vermezdi. O yüzden uzaklarda oluşup, sonradan ortama dahil olmayı seçiyorlar.

 

Jüpiter'in Güneş'e yakınlaşıp daha sonra tekrar uzaklaştığını öne süren çalışmalar da oldu. Astronom Anders Johansen, Truva asteroidleri hakkında daha fazla bilgi ederek Jüpiter'in yolculuğu ve çekirdek oluşumuna ait soru işaretlerini de ortadan kaldırabileceğimize inanıyor.

NASA'nın "düşük bütçeli" görevleri kapsayan Discovery programı, 2020 ve sonrası için birçok öneriyi değerlendiriyor. Bir tanesi, 2021'de Truva asteroidlerine gönderilmesi planlanan "Lucy." Kabul edilirse, 2020'li yıllarda bizi bol Jüpiter'li günler bekliyor olacak.

 

Jüpiter'in üst atmosferine ait bir manzara. [NASA Juno/JPL-Caltech]


Benzer İçerikleri Okumaya Devam Et

Teknoloji

İnovasyon Nedir? Örneklerle Birlikte İnovasyon Çeşitleri

Dilimizde yenilik anlamına gelen inovasyon, ürün, hizmet geliştirme ve pazarlama alanlarında yer alan uygulamalardan biri. Kavram, kendi içinde yeni, yaratıcı fikirleri ortaya çıkarma, bunları uygulama anlamı t...

20 Mayıs 2024
Keşfet
Teknoloji

Mobil Ödeme Nedir? Mobil Ödeme Nasıl Yapılır?

Mobil ödeme, her türlü ödeme işlemini fiziksel olarak para kullanmadan, cep telefonu üzerinden gerçekleştirme işlemidir. Mobil ödeme yöntemleri ile üzerinizde nakit para bulunmadığı anlarda bile her türlü ihtiy...

15 Mayıs 2024
Keşfet
Tümünü Gör
Tümünü Gör
Teknoloji

İnovasyon Nedir? Örneklerle Birlikte İnovasyon Çeşitleri

Dilimizde yenilik anlamına gelen inovasyon, ürün, hizmet geliştirme ve pazarlama alanlarında yer alan uygulamalardan biri. Kavram, kendi içinde yeni, yaratıcı fikirleri ortaya çıkarma, bunları uygulama anlamı t...

20 Mayıs 2024
Keşfet
Teknoloji

Mobil Ödeme Nedir? Mobil Ödeme Nasıl Yapılır?

Mobil ödeme, her türlü ödeme işlemini fiziksel olarak para kullanmadan, cep telefonu üzerinden gerçekleştirme işlemidir. Mobil ödeme yöntemleri ile üzerinizde nakit para bulunmadığı anlarda bile her türlü ihtiy...

15 Mayıs 2024
Keşfet
Teknoloji

Youtube Kanalı Nasıl Açılır? Markanız İçin Youtube Kanalı Oluşturma

YouTube, dünyada en çok kullanılan sosyal medya platformlarından biridir. Global çapta popüler olan YouTube; eğlence, eğitim, haber gibi çeşitli içerikler için önemli bir kaynaktır. Bireysel kullanıcıların yanı...

30 Nisan 2024
Keşfet
Teknoloji

Mobil İmza Nedir? Mobil İmza Nasıl Alınır?

Dijital dünyanın en yeni teknolojilerinden biri mobil imzadır. Çeşitli doküman ve evraklara imza atarken artık sıkça mobil imza kullanılır. Yeni çağın getirilerinden biri olarak adlandırılan yenilik internet ve...

28 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

Dijital Okuryazarlık Nedir? Dijital Okuryazarlığın Önemi

Günümüzde bilgi çağında yaşamak, dijital okuryazarlığın önemini hiç olmadığı kadar belirgin hale getirir. Her gün milyonlarca insan, internet aracılığıyla bilgiye erişir, iletişim kurar ve yaşamlarını yönlendir...

20 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

Affiliate Marketing Nedir? Affiliate Marketing Nasıl Yapılır?

Dijital çağın pazarlama alanında çığır açan unsurlarının başında satış ortaklığı pazarlaması gelir. Günümüzde dünyanın önde gelen pek çok markası, sosyal medya kanalları aracılığıyla iş birlikleri gerçekleştiri...

19 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

İnternetin Yeni Geleceği Web 3.0 Nedir? Neleri Değiştirecek

İnternetin gelişimine baktığınızda kısa zamanda büyük yol kat ettiğini görebilirsiniz. Web 1.0'ın statik web siteleriyle başladığı bu yolculuk; Web 2.0'ın etkileşimli, kullanıcı odaklı platformlarıyla zirveye u...

12 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

3D Secure Nedir? 3D Secure Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Online alışverişlerde her adım, bilgi ve güvenlik açısından dikkat gerektiren bir yolculuktur. Bu yolda, karşınıza çıkan en büyük sorulardan biri de güvenli alışverişin nasıl sağlanacağıdır. İşte bu noktada, 3D...

8 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

IP Adresi Nedir ve Ne İşe Yarar? IP Adresi Nasıl Sorgulanır?

Dijital çağın hayatımıza getirdiği en büyük devrimlerden biri internettir. Günümüzde internet, bilgiye erişimi pratikleştirir; coğrafi sınırları kaldırarak insanların birbiriyle iletişim kurmasını sağlar. Ancak...

7 Mart 2024
Keşfet
Teknoloji

Clickbait Nedir? Clickbait Nasıl Yapılır? (Örneklerle Birlikte)

Dijitalleşme hem sosyal yaşamı hem de iş süreçlerini kökten değiştiren güçlü bir etken. Fakat bu hızlı değişim, bilgiye ulaşma ve paylaşma yöntemlerini dönüştürerek özellikle içerik üreticileri için yeni zorluk...

22 Şubat 2024
Keşfet
Teknoloji

Proxy Nedir? Proxy Kullanımı ve Kullanım Alanları

İş yaşamında dijitalleşme, süreçleri kolaylaştırırken yeni güvenlik açıklarını da beraberinde getirebilir. Bu noktada, iş yaşamımızda güvenliği ve etkinliği artırmak adına bazı araçlar kullanmamız gerekir. Çevr...

19 Şubat 2024
Keşfet
Teknoloji

NFC Nedir? Nasıl ve Hangi Alanlarda Kullanılır?

Akıllı telefonlar günümüzde pek çok işlemi rahatça gerçekleştirmeye imkân sunar. Mobil cihazlara yeni eklenen ve sık kullanılan teknolojilerden biri olan NFC de bu işlemleri kolaylaştıran özellikler arasında ye...

5 Şubat 2024
Keşfet
Çözümlerimiz hakkında bilgi almak için bize ulaş!

Çözümlerimiz hakkında bilgi almak için bize ulaş!

Çözümlerimiz hakkında bilgi almak için bize ulaş!