Apollo 11 görevi neden 50 yılın ardından komplo teorisyenlerinin hedefi olmaya devam ediyor?

İnsanlık geçtiğimiz haftadan bu yana Ay’a düzenlenen ilk insanlı görevi temsil eden Apollo 11’in 50’nci yıldönümünü kutluyor. Doğrusunu söylemek gerekirse, uzay keşfi camiası kutlama yaparken, komplo teorisyenleri 50 yıldan bu yana tekrarlamaktan yorulmadıkları iddiaları gündeme getiriyorlar. Yani, Apollo 11 aslında gerçekleşmedi ve tüm görüntüler bir stüdyoda çekildi.

Bu tartışmalar en azından insanlık tekrar Ay’a ayak basana ve Apollo görevlerinden geriye kalan izleri görüntüleyene dek devam edecek. Ancak neden halen milyonlarca insanın Apollo 11 ve devamındaki görevler ile Ay’a gidildiğini reddettiğini anlamak çok kolay değil. Araştırmacılar Apollo 11’i sarmalayan komplo teorilerine birçok açıklama getirse bile, birçoğunun daha uzun yıllar sonu gelmeyecek gibi görünüyor. Neden dersek, Apollo 11 görevini takip eden döneme ve yeni medyanın bir başarıyı alt üstmekteki yeteneğine bakmamız lazım.

MythBusters bile durumu kurtaramadı

Buzz Aldrin, Ay’a ayak basılması ile insanlığın bu başarıyı konuşacağını ve devamını isteyeceğini hayal ediyordu. Ancak kendisi ve ekip arkadaşları Neil Armstrong ile Michael Collins yere iner inmez olaylar farklı yönde ilerlemeye başladı. Sadece iki yıl sonra çekilen James Bond filmi “Diamonds Are Forever” filminde “sahte Ay görevleri hakkında” bir şaka yer alıyordu (1971 sonuna kadar dört insanlı görev düzenlenmişti).

Ancak Apollo görevleri hakkındaki komplo teorilerini popüler kültüre güçlü bir şekilde iten film, Peter Hyams imzasını taşıyan 1978 yapımı “Capricorn One” oldu. Filmde Mars’a yapılan sahte bir görev anlatılıyordu. Bu yapımın öncesinde, Bill Kaysing imzası taşıyan “We Never Went to the Moon” (Ay’a Hiçbir Zaman Gitmedik) adlı kitap, Apollo komplo teorilerinin kökünü oluşturmaya başlamıştı.

Buzz Aldrin, yüzeye yerleştirdiği Pasif Sismik Deney Paketi’nin yanında duruyor. Karşısında Eagle adlı Ay modülü ve ABD bayrağı yer alıyor. [NASA]

Apollo komploları 40 yıl öncesinde kalmadı maalesef. İnsanlı Ay görevlerinin 1972’de sona gelmesi de bu trendi giderek güçlendirdi. Yakın geçmişin en popüler dizilerinden X-Files (Gizli Dosyalar) 1990 ve 2000’li yıllarda uzay görevleri hakkında birçok komploya değinirken, Ay’a iniş 2018’deki bir bölümde konu edildi. Apollo görevleri Futurama’dan Friends’e kadar birçok popüler TV serilerinde de konu edildi.

Haliyle Apollo 11 ve devamında gelen görevlerin gerçek olduğunu anlatmaya çalışan birçok yapım da karşımıza çıktı. MythBusters, 2008’deki bir bölümde komplo teorilerini bilim ile çürütmeye çalışırken, 2002 yapımı “Dark Side of the Moon” komplocular ile alay ediyordu. Ancak artan dünya nüfusu Ay’a ayak basıldığına inanmayan milyonlar artmaya devam etti.

NASA tarihçisi Roger Launius’un AP haber ajansına verdiği bilgiye göre, yaptıkları en güncel anket ABD halkının yüzde 5’inin insanlı Ay görevlerine inanmadığını gösteriyor. Bu da yaklaşık 17 milyon insan demek. Voice of America tarafından verilen bilgiye göre, Temmuz 1970’te yapılan ankette ise bu oran yüzde 30 olarak belirmişti. Birçoklarına göre, sahte Ay görevi Vietnam Savaşı’ndan dikkatleri çelmek için bir numaraydı?

Neil Armstrong’un Ay yüzeyindeki nadir fotoğraflarından biri. Görev süresince kamerayı en çok kullanan o olmuştu. [NASA]

“Stanley Kubrick çekti”

Apollo komplolarına karşı mücadele veren astronom Phil Plait, Ay’a ayak basılmasının yanı sıra aşı karşıtlığı ve iklim değişikliğinde insanların rolü olmaması gibi komploların kendiliğinden tehlike taşıdığını belirtti. Sebebi, ağzınızı açıp konuştuğunuz zaman medyanın bulduğu malzeme ile komplolara meşruluk kazandırması. Sosyal medyanın eriştiği güç ile bir konunun ne kadar hızlı yayılıp binbir şekle sokulduğunu çok iyi biliyoruz.

Nihayetinde 2012’de Çin’in Ay yörüngesindeki uydusu ile çektiği fotoğraflarda “Apollo görevlerinin izlerini gördük” demesi komplocular için tamamen yetersiz kalıyor. NASA’nın Ay’dan getirilen taş örneklerinin Dünyadakilerden tamamen farklı kimyasal yapısını sunması da işe yaramıyor. İnsanlar bir şekilde komplolara inanmakta ve onlara sıkı sıkı sarılmakta ısrar ediyor.

Apollo 11 görevininin sahte olduğuna değinen en son yapımlardan biri, Operation Avalanche (Çığ Operasyonu) adlı film. Filmde Stanley Kubrick’ten öğrendiği yöntemleri kullanarak Ay’a inişin sahte görüntülerinin hazırlayan bir grup CIA ajanı konu ediliyor. Apollo görevleri hakkında 50 yıldan bu yana sorulmayan detaylı soruları her zamanki gibi es geçen yapım, komploculara istedikleri malzemeyi sunan bir diğer yapım. Öte yandan, her iddianın cevabı zaten burnumuzun dibinde duruyor.

Buzz Aldrin’in Apollo 11 görevinde Neil Armstrong tarafından çekilen fotoğrafı. 70mm’lik kamera lle çekilen fotoğrafta Aldrin’in kaskında Armstrong görülüyor. [NASA]

Birkaç soru ve cevap

Neden Apollo 11 görevlerinde yıldızlar görünmüyor ve Ay modülünün altında iniş motorlarının oluşturması gereken krater neden yok?

Dönemin kameraları ile Ay semalarındaki yıldızları görüntülemek imkansızdı. Ay’ın Dünya’nınkine nazaran cılız olan çekim alanı da Ay modülünün güçlü bir itki kuvveti çıkarmadan iniş yapmasını sağlamıştı.

Hertfordshire Üniversitesi’nden film yapımcısı Howard Berry de Apollo 11’in neden stüdyoda çekilmiş olamayacağına ilk şu delili sunuyor:

1969’da televizyon sektöründeki canlı yayınlar saniyede 25 ile 30 kare yayın yapılmasını sağlıyordu. Apollo stüdyoda çekilmiş ise görüntülerin saniyede 30 kare olduğunu kabul etmiş oluruz. Ancak görüntülerin kaydedildiği ve görev için özel olarak geliştirilen SSTV kamerası saniyede 10 kare çekebiliyordu.

Apollo 11’in Ay’a iniş görüntüleri. [NASA]

10 yılı aşkın bir süredir bilim haberleri yazan bir kişi olarak aklıma gelen şu soruları da komploculara iletmek istiyorum:

1- 400 bin kişinin yer aldığı Apollo görevlerinde inşa edilen 110 metrelik Saturn V roketi Ay’a gitmedi de nereye gitti? Astronotlar 8 gün boyunca yörüngede tur attılar ise bunun kanıtı nerede?

2- Görüntüler stüdyoda çekildi ise “hangi stüdyoda” ve “hangi teknoloji” ile çekildi? 

3- Görüntüler Nevada Çölü’nde çekildi ise çölün neresinde, nasıl çekildi?

4- Apollo 11’i geçtik, Apollo 12, 14, 15, 16 ve 17 görevlerindeki fotoğraf, video ve toplanan numunelerin sahte olduğunu kanıtlayacak yeterli delil var mı?

Son olarak, “Apollo görevleri gerçek değil ama ABD ve Sovyetler gizli Ay görevi düzenledi” diyen komplocular Ay’a gidip gidemediğimiz konusunda bir karara varabilir mi?

Apollo 11 mürettebatının Türkiye ziyareti.
Mufit Yılmaz Gökmen

Mufit Yılmaz Gökmen

Teknoloji, tasarım ve motivasyon dolu Kolektif House dünyasından en son haberler, etkinlik duyuruları ve sürprizler için haftalık bültenimize kayıt ol. Merak etme, fikrini değiştirirsen dilediğin an ücretsiz olarak bülten üyeliğini sonlandırabilirsin.